Το βιβλίο του Νίκου Περέλη « Ο κώδικας της μάσκας ,φως και σκοτάδι στο χώρα των θαυμάτων» αποτελεί την δεύτερη αναθεωρημένη έκδοση του συγκεκριμένου βιβλίου που εκδόθηκε πριν από λίγο διάστημα από τις εκδόσεις Αγγελάκη.
Πρόκειται για ένα μνημειώδες έργο ζωής του συγγραφέα, για ένα βιβλίο ποταμό που μέσα από τις 560 σελίδες του αποτελεί μία αυτοβιογραφική προσέγγιση της ζωής και της φιλοσοφίας του για το θέατρο, τον κόσμο και γενικότερα για τα πολιτιστικά και όχι μόνο πράγματα στον τόπο μας.
Είναι ένα βιβλίο που διαβάζεται απνευστί και θεωρώ ότι είναι απαραίτητο να βρίσκεται στη βιβλιοθήκη κάθε θεατρόφιλου και στη βιβλιοθήκη κάθε Μυτηλινιού. Εξάλλου αυτά τα δύο , το θέατρο και το νησί του, ήταν οι παντοτινές και δια βίου αγάπες του.
Είμαι σε θέση να γνωρίζω ότι , ακόμα και λίγο πριν το τέλος της ζωής του, ο Νίκος καθυστερούσε την εισαγωγή του στο νοσοκομείο, άρρωστος όντας, προκειμένου να ολοκληρώσει τις διορθώσεις και να παραδώσει στον εκδότη και τις τελευταίες λεπτομέρειες γι’ αυτό.
Το βιβλίο είναι αφιερωμένο από τον συγγραφέα “στην Ειρήνη της ζωής μου( πρόκειται για την σύζυγο του Ειρήνη Μούρα-Περέλη , στην ειρήνη του κόσμου και στους μαθητές μου”.
Στην προμετωπίδα του βιβλίου αναφέρει ο Νίκος:
«Προσκολλημένος στη δύναμη και την αξία ενός Αδόκητου Θεάτρου, άφησα το όνειρο να με συντηρεί και να με ενεργοποιεί, δουλεύοντας πεισματικά για τον προσδιορισμό του, 85 χρόνια. Σας ανακοινώνω (τώρα) τις σημειώσεις μου.»
Ο κώδικας της μάσκας αποτελείται από 8 μέρη με επιμέρους υποκεφάλαια που αναλύουν την φιλοσοφία του συγγραφέα για το θέατρο, τις ανανεωτικές του ιδέες, τα εμπόδια που βρήκε σε κύκλους συντηρητικούς, τις προσπάθειες που καρατομήθηκαν, την φυγή στο Κεμπέκ του Καναδά και την επιστροφή στην Ελλάδα, την ίδρυση της Πειραματικής Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου στον υπόγειο του χώρο, τις συναντήσεις του με άλλους ανθρώπους του θεατρικού γίγνεσθαι-άλλες ευχάριστες και δημιουργικές και άλλες περιπετειώδεις και κούφιες-,όλα γενικά τα παρασκήνια και τις αναπαραστάσεις του «ανεπίστρεπτου χρόνου», όπως δηλώνει πολύ περιγραφικά ο Περέλης.
Η αγάπη του συγγραφέα για το πραγματικό λαϊκό θέατρο είναι ουσιαστική και αδιαμφισβήτητη και αποτυπώθηκε βαθειά στις παραστάσεις που ανέβασε και στις προσπάθειες που διαχρονικά έκανε να φέρει τον απλό άνθρωπο σε γνωριμία με τα αριστουργήματα του ελληνικού και του παγκόσμιου θεατρικού ρεπερτόριου.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ευφορία που τον πλημμυρίζει όταν παίζουν στην Στρίγλα του Σαίξπηρ σε ένα απομονωμένο χωριό και όλοι μα όλοι οι κάτοικοι του ήρθαν να παρακολουθήσουν την παράσταση και ύστερα όλοι μαζί χωρικοί και ηθοποιοί στήνουν ένα τρικούβερτο γλέντι με αρνιά στη σούβλα και κρασί στην πλατεία του χωριού και συζητούν για το έργο.
Όπως ειπώθηκε και προηγούμενα ο Νίκος Περέλης ξεπέρασε τα σύνορα της ιδιαίτερης πατρίδας του και τα σύνορα της χώρας του. Ξεκίνησε από τον Γαϊδαρανήφορο και το Μπουρίνι για να ταξιδέψει την θεατρική του γνώση και την πολυποίκιλη εμπειρία του στις σκηνές όλου του κόσμου στην Ελλάδα και στο εξωτερικό
Συναντήθηκε με τα μεγαλύτερα ονόματα της θεατρικής τέχνης σε ελληνικό και παγκόσμιο επίπεδο, δημιούργησε κύκλο δικών του μαθητών, γαλούχησε με τις πρωτοποριακές του ιδέες γενιές ολόκληρες στα τόσα χρόνια που ασχολήθηκε με το «χώρο των θαυμάτων».
Στο βιβλίο αυτό δεν χαρίζεται σε ανθρώπους που στάθηκαν εμπόδιο στις ιδέες του και έβαλαν προσκόμματα στη δουλειά του είτε γιατί ήταν ξεπουλημένοι στην εξουσία, είτε γιατί έβλεπαν την αναρρίχηση τους σε θέσεις των θεσμών σαν αποκλειστικό δικό τους προνόμιο. Κάποιους μάλιστα τους περνάει _δικαιολογημένα, θα πω εγώ_ γενεές δέκα τέσσερις για την κενότητα, τον εκμαυλισμό και την υπεροψία τους.
Ιδιαίτερα τιμητικές και όμορφα οργανωμένες οι εκδηλώσεις που οργάνωσαν οι Φίλοι Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας , σε συνεργασία με τις θεατρικές ομάδες της πόλης της Μυτιλήνης στο θέατρο του ΦΟΜ στις 15 Δεκεμβρίου 2025 και η Ένωση Θεατρικών και Πολιτιστικών Σωματείων Λέσβου “ΘΕΣΙΣ¨ με τις ομάδες μέλη της (για τον εορτασμό της παγκόσμιας ημέρας θεάτρου 2026) στο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης στις 5 Απριλίου 2026.
Σειρά τώρα έχουν να ανακαλύψουν το έργο του και να δώσουν σύγχρονη διάσταση στο πολυποίκιλο θεατρικό του αποτύπωμα οι θεατρικές ερασιτεχνικές ομάδες του νησιού, ιστορικοί και θεατρολόγοι, άνθρωποι της τέχνης και του πολιτισμού, η τοπική αυτοδιοίκηση , αλλά και κάθε άνθρωπος που αγαπά τον τόπο του και τους μεγάλους δημιουργούς του. Αυτό θα είναι η μεγαλύτερη τιμή και σηματοδότηση της μνήμης του Νίκου Περέλη!!!
